راه درست زندگی

عثمان بن عفان خليفه سوم

عثمان معروف به عثمان بن عفان((۴۳-)- ۳۵ ه.ق./ ۵۷۹ - ۶۵۵ م.) يكي از صحابه پيامبر بود كه در تاريخ ابتداي اسلام نقش بسيار گسترده‌اي داشت. او از اولين اسلام آورندگان و خليفه سوم پس از عمر بود و در مدينه با دو تن از دختران محمد ازدواج كرد و بدين سبب به لقب ذوالنورين مشهور شد. در زمان خلافت او قلمر اسلامي به بلخ و قبرس رسيد. از مهمترين كارهاي او جمع آوري قرآن بود.

عثمان در زمان حكومتش توسط مخالفانش به خويشاوند سالاري و فساد متهم شد. سرانجام در سال سي و پنج هجري توسط شورشياني از مصر، كوفه و بصره كشته شد. كشته شدن او پاياني بر يكپارچگي مسلمانان بود. كشته شدن او باعث اختلاف شديد بين جامعه اسلامي و جنگ هاي داخلي شد. عمده اختلاف بين مسلمانان بر سر مواردي مانند اين بود. آيا كشته شدن او عدالت بود؟ آيا عثمان دچار خطا شده بود؟ اگر شده بود آيا شايسته كشته شدن بود؟

زندگينامه عثمان

عثمان از اولين اسلام آورندگان بود. وي از بني‌اميه و يكي از اشراف و ثروتمندان مكه بود وي در ميان خانداني كه قريب به اتفاقشان مخالف اسلام بودند، به اسلام گرويد. او در شمار مهاجران به حبشه بود، اما به زودي به مكه بازگشت و به مدينه مهاجرت كرد. وي در مدينه به ترتيب با دو دختر محمد،ام كلثوم و رقيه ازدواج كرد و لذا به ذوالنورين مشهور شد. عثمان در لغت به معني بچه مار است.

در زمان ابوبكر از افراد نزديك به وي بوده و كاتب وي به شمار مي‌آمد. در دوره عمر نيز از نفوذ قابل توجهي برخوردار بود و در آن شرايط نماينده بني اميه به شمار مي‌آمد.

به خلافت رسيدن عثمان

عمردر اخرين روزهاي عمر خود، شش تن از صحابيان را مامور نمود در مدت سه روز خليفه مسلمانان را تعيين كنند. اين شش نفر عبارت بودن از: علي بن ابيطالب، عثمان بن عفّان، عبد الرحمان بن عوف، زبير بن عوّام، طلحة بن عبيد اللّه و سعد بن ابي وقّاص. بنوشته تاريخ يعقوبي عمر ابو طلحة بن زيد بن سهل انصاري را بر اين كار گماشت و گفت: اگر چهار نفر نظرى دادند و دو نفر مخالف شدند، آن دو نفر را گردن بزن و اگر سه نفر توافق كردند و سه نفر مخالفت نمودند، سه نفرى كه عبد الرحمان در ميان ايشان نيست، گردن بزن، و اگر سه روز گذشت و بر كسى توافق حاصل نكردند، همه ايشان را گردن بزن».

بنوشته يعقوبي در اين سه روز مذاكرات زيادي انجام شد و نتيجه بين علي وعثمان مردّد شد. عبدالرحمن از علي پرسيد: اگر با تو بيعت كنيم آيا حاضر مي شوي به كتاب خدا و سنت رسول الله و به شيوة دو خليفة پيشين رفتار كني؟ جواب علي به عبدالرحمن اين جمله بود كه :‌به كتاب خدا و سنت رسول الله عمل خواهم كرد. عبدالرحمن همين سوال را از عثمان كرد و عثمان جواب مثبت داد و همه شرايط را پذيرفت و لذا او به خلافت رسيد

دوران خلافت

از كارهاي عثمان جمع آوري قران و بوجود آوردن نسخه واحد براي قران بود. در دوران خلافت او قلمرو تصرف شده توسط مسلمانان به اوج خود در دوران خلافت رسيد، اين بزرگ شدن قلمرو اسلامي باعث بوجود آمدن مسايل تازهاي در نحوه تعامل جامعه اوليه اسلامي و قلمروهاي تازه بدست آمده اسلامي شد كه عثمان كه در آن زمان به پيري رسيد بود نتوانست به خوبي از عهده اين امر بربيايد. در زمان او دامنه قلمرو اسلامي به بلخ و قبرس رسيد. او براي كنترل بيشتر اعضاي خاندان خود را به اميري فرستاد.

اين روش حكومت مخالفتهاي زيادي را برانگيخت. مخالفان او، عثمان را به خويشاوندسالاري و فساد متهم مي كردند. سر دسته مخالفان او عايشه، همسر پيامبر بود و دختر ابوبكر، و علي داماد محمد بود. علي حداقل به لحاظ معنوي سردسته مخالفان عثمان بود. در دوران خلافت عثمان، علي به همراه صحابه ديگري از محمد از جمله طلحه و زبير از منتقدان عثمان بودند. او عنوان مي‌داشت كه عثمان از سنت محمد دچار انحراف شده‌است. مهمترين موارد اختلاف با عثمان بر سر اجراي حدود اسلامي بود. علي اصرار داشت كه "حدود الهي" بايد اجرا شود. از جمله در قضيع شرب خمر وليد، حاكم كوفه، كه گفته مي‌شود حد به دست خود علي اجرا شد. او در امور سياسي حداقل به لحاظ معنوي نيز سركرده(از سركردگان) مخالف عثمان شناخته مي‌شد. در قضيه تبعيد ابوذر با وجود ممنوعيت تعيين شده توسط عثمان او با فرزندانش ابوذر را بدرقه كرد.

قتل عثمان و عواقب آن

سر انجام عثمان در سال ۳۵ هجري توسط شورشياني از كوفه، مصر و بصره كشته شد. كشته شدن او باعث انشقاق شديد جامعه مسلمانان بعد از او شد. كشته شدن او نقطه عطفي در جامعه مسلمانان بود و عملا پايان يكپارچگي مسمانان و شروع جنگ هاي داخلي بين مسلمانان بود. مهمترين نقطه اختلاف اين بود كه آيا قتل عثمان عادلانه بود؟ آيا او از دستورهاي اسلام منحرف شده بود؟ اگر چنين بود آيا شايسته قتل بود؟ پس از عثمان، علي به خلافت رسيد كه دوران خلافت او مصادف با جنگ هاي داخلي زيادي بين مسلمانان بود.

محل دفن عثمان

عثمان در باغى بنام "حش كوكب" در شمال شرقى بقيع دفن شده است، و پيامبر اين باغ را "روحاء" ناميده بود، و بني امية اين باغ را بعدا شامل قبرستان بقيع كردند، و بقيع قبرى است كه در سمت جنوبي شرقي مسجد نبوي قرار گرفته است، و قبر عثمان در اين قبرستان (بقيع) در فاصله 1.35 متري قبر "شهداء الحرة" قرار گرفته است، با اين وصف قبر عثمان در قبرستان بقيع است. نقل است عثمان اين باغ را از فرد يهودي خريداري كرده بودند و او پس از قتل در ملك خويش يعني همان باغ دفن شد و بنا به نقل ديگر بعلت ممانعت شورشيان نسبت به دفن وي در قبرستان مسلمين او را شبانه در اين باغ كه مقابر يهود در آن بود، دفن كردند

نگارش در تاريخ سه شنبه 1390/11/11 توسط  |

ابزار رایگان وبلاگ

طراحی سایت